Volg de Boeren in Zuid-Afrika

Eindejaarsfunksie

En zo is 2009 alweer bijna voorbij. Vanmorgen hadden we de afsluitende vergadering van ons Mission Team. In december en januari gebeurt er niet veel meer. Ja - vakantie, conferenties, kampweken. In de zomer ligt het gewone werk stil.

Zomer?

Vorige week was het 's nachts 18 graden. Deze week haalt het kwik dat zelfs overdag niet. Regen. Wind. Guur herfstweer. Het is niet voor te stellen dat het volgende week weer 'gewoon' 30 graden zal zijn.

Onze eindejaarsfunksie eindigde deze keer dus niet in het zwembad. We moesten ons 'behelpen' met de pooltafel van br. Hilko Lubbinge.

De laatste vergadering hebben we gebruikt voor een grondige evaluatie van ons werk. Wat gaat goed? Wat behoeft verbetering? We werden daarbij op weg geholpen door een kritisch stuk van Ruard Stolper, die 8 maanden in Tshwane heeft meegedraaid. Hij is intussen terug in Kampen. Maar via zijn notitie was hij nog even nadrukkelijk aanwezig.

Volgende vergadering D.V.: eind januari.

'Bring jou eie kondome na WB'

Wat doet een minister van sport? In Zuid-Afrika heeft Rev. Makhenkesi Arnold Stofile het druk. Het WK voetbal. De affaire Caster Semenya. Goed opletten of alle sporten wel voldoende quota van alle kleuren in hun team opnemen. De Springbokken die alweer verloren hebben. De Bafana Bafana die maar niet tot scoren komen. En dan komen er alweer Olympische Spelen aan!

Ik moet altijd een beetje lachen als de eerwaarde weer op het tv-scherm verschijnt. Lekker belangrijk.

Maar nu weet ik beter. Sport is een serieuze zaak.

Nederland heeft ook een minister van sport. En Jet Bussemaker is goed bij de tijd. Nu al denkt ze na over het WK voetbal in 2010. Haar advies staat vandaag in de krant:

Nederlandse sokkerondersteuners is gevra om hulle eie kondome saam te bring wanneer hulle volgende jaar Suid-Afrika toe kom vir die Wêreldbeker-toernooi.

Naar verwachting reizen volgend jaar 12.000 Oranjefans af naar de wereldkampioenschappen voetbal in Zuid-Afrika. Ze komen voor het voetbal maar misschien willen de fans ook nog iets anders scoren, constateerde de bewindsvrouw voor sport in een ontmoeting met Zuidafrikaanse media. Het land wordt al maanden geplaagd door een tekort aan condooms.

Fijn, zo'n minister.

Op zo'n moment ben je trots dat je Nederlander bent.

Aanvalluh!!!

Geld is gevoelig

Silwer en goud het ek nie ... Als een gesprek over de financiën daarmee begint, weet je dat je niet veel kunt verwachten.

Gisteren hadden we twee man van de zendingscommissie op bezoek. Het jaarlijkse gesprek over ons traktement. Het begon dus met Handelingen 3. En ja hoor. Het salaris gaat omlaag. Of nee, toch niet.

Onze kerk kent een ingewikkelde beloningsstructuur. Het salaris is opgebouwd uit building blocks - in de kring van de collega's spottend stumbling blocks genoemd. Er wordt rekening gehouden met je specifieke omstandigheden. Wie kinderen op school heeft, krijgt b.v. meer dan een ouder echtpaar [ja, die bedoel ik]. Wie in Soshanguve woont, krijgt minder dan wie in Pretoria z'n huis heeft.

Dat laatste is natuurlijk een gevoelig punt. Zeker in Zuid-Afrika, waar elke issue direct gekoppeld wordt aan ras, apartheid en discriminatie. Julius Malema woont ook in de kerk!

Terecht wordt de schijn van racisme nu weggenomen. De salarissen worden gelijk getrokken. Wij gaan er dus op achteruit ... Maar doordat in de nieuwe structuur ook dienstjaren meetellen, verandert er voor ons niets. Alle collega's krijgen trouwens de garantie dat ze er reëel niet op achteruit gaan.

Praten over geld ligt gevoelig.

Dat merken ook onze diakonessen in Soshanguve. Gisteren vergaderde ik weer met ze. Na een paar weken geleden alle zorg-adressen met ze bezocht te hebben.

Tijdens die bezoeken waren ze invoelend en vrijmoedig. Ze bekijken de groentetuin van familie M. - ik had nog nooit gezien dat ze een tuin hadden - en vragen mevrouw D. of ze even in de koelkast mogen kijken - je moet maar durven!

Maar nu komen de dames ook met goede evaluerende opmerkingen.

- De familie van D. moet geholpen worden. Uit het op ons verzoek ingediende lijstje blijkt dat ze per maand slechts 140 rand over hebben om van te leven. Dat is veel te weinig.

- Familie C. en gezin M. hebben geen begroting overgelegd. Dat maakt een besluit om ze te helpen wel moeilijk. Eén van de diakonessen gaat er nog eens heen. "Het is ook lastig om open over geldzaken te praten!"

- De dames leggen me ook uit op welke datum de steun gebracht moet worden. De pensioenen worden op de 13e en 14e uitbetaald. Na twee weken komt de bodem in zicht. Dus laten we op de 1e of 2e van de nieuwe maand ... Doen we.

- Grote moeite hebben ze met zr. D.

De koelkast is leeg. Maar ze gebruikt nota bene het geld van de alimentatie om haar eigen opleiding te betalen. En dan komt ze de week erna ons vragen om eten voor de kinderen!

[Ja, ik heb ze geholpen, vertelt één van de diakonessen. Maaltijd voorgezet. Eten meegegeven. - Nee, moruti, ik hoef het niet terug te hebben. Dat is mijn gift aan hen.]

Als je een gezin hebt, kun je beter werk gaan zoeken. Die opleiding volg je dan maar in je vrije tijd. Je kunt toch niet van de kerk verwachten om voor jouw kinderen te zorgen terwijl jij vrij en blij op school zit?

Ze hebben groot gelijk. Maar om die kritische vragen met deze zuster te bespreken, is moeilijk. Dat zal ik dan maar doen, bied ik aan ... Zucht van verlichting.

Praten over geld ligt gevoelig.

Ik begrijp steeds beter het gebed voor de diakenen [m/v]: Verleen hun steeds meer de gaven die zij nodig hebben: wijsheid, vrijmoedigheid, onderscheidingsvermogen en barmhartigheid.

Paspoort

Dat 2010 dichterbij komt, is in Zuid-Afrika niet te missen. Hoe lang wordt er al niet aan de weg gewerkt? En aan de Gautrain? En aan ORT, het vliegveld? Iedereen verzucht: twenty-ten ... In de hoop dat (na) volgend jaar alles beter zal worden.

In 2010 loopt ook mijn werkvergunning af. Wat een opluchting was het, toen we eindelijk ons visum kregen. En wat een martelgang voor het zover was. Weet je nog van artikel 16 (4) (B)? Dat proces zal ik binnenkort weer moeten opstarten.

Met het oog daarop was ik vandaag naar de Nederlandse ambassade in Pretoria. Gelegen aan - dat kan toch niet mooier? - de Koningin Wilhelminalaan. M'n paspoort is geldig tot september 2010. Dat moet dus vernieuwd worden om met succes een nieuwe work permit te kunnen aanvragen.

De ambassade werkt wel lekker efficiënt. Een afspraak maken gaat electronisch. Exact om half tien ben ik aan de beurt. Nummertje trekken. Computerstem: "nummer 47 naar loket 1". De bediening is vriendelijk maar zakelijk. "Daag!" Een stukje Nederland in Afrika.

Over een week of drie is m'n nieuwe paspoort klaar. Dan kan de procedure voor de nieuwe work permit en het visum beginnen.

Crisis en herstel

Zeventien uur zat hij in de Kamer. Minister-president Jan Peter Balkenende vestigde vorige week een record. Hij begon op donderdag om kwart over tien. Het debat ging door tot na drie uur in de nacht van donderdag op vrijdag. Het ging dan ook over zaken van belang: de AOW-leeftijd én de crisis- en herstelwet.

Geen 17 maar 18.

Wij hadden in CC zondagmiddag om vier uur een record-aantal bezoekers. Ik telde 18 volwassenen en 5 kinderen. Nog niet eerder werd de middagdienst - in februari gestart - zo goed bezocht.

We hadden een levendige bespreking over de belijdenis dat Jezus onze Heer is. Aan de hand van 1 Korintiërs 6 vers 12-20 en Zondag 13b van de catechismus. Wie is vrij en wie is een slaaf? Welke Heer wil jij dienen? Lekker praktisch.

Vergeving (2)

Twee kinderen heeft ze. De oudste is 6. De jongste is geboren op 7 september. Ontdekte ik toen ik haar gisteren eindelijk te spreken kreeg. Een prachtige jongen.

Twee kinderen heeft ze. Ik had al wel via-via gehoord dat ze zwanger was. Maar sinds Goede Vrijdag is ze niet meer in de kerk geweest. En elke keer als ik haar thuis aantrof, moest ze net weg of had geen tijd om me te ontvangen.

Twee kinderen. De oudste is eind 2003 gedoopt toen ze belijdenis deed. De jongste ... Waar staat deze moeder (27) eigenlijk - binnen of buiten de kerk?

Ik benoem mijn verlegenheid met de situatie. Antwoord: er is geen reden tot zorg. I am still in touch with my God.

Dat is mooi. En wat zegt hij ervan dat je weer een kind hebt zonder getrouwd te zijn? I am forgiven. Hoe weet je dat? Nou, gewoon. Ik heb schuld beleden en vergeving gekregen.

Twee kinderen heeft ze. Wie is de vader? O, die woont een paar straten verder. Is hij een christen? Ja zeker. Gaat hij je trouwen? Dat zegt hij wel, ja.

Aan het eind van m'n bezoek probeer ik vanuit Efeze 4 iets te zeggen over levend kerklid zijn. Een member is niet iemand die in het boek als lid geregistreerd staat. Een member is deel van the body of Christ. Die in touch is met Christus én met z'n medeleden. Jij hebt ons nodig. Wij hebben jou nodig. Jouw baby moet opgroeien in Gods huisgezin.

Ik ga 't binnenkort nog maar eens proberen.

Vergeving (1)

Drie kinderen heeft ze. De oudste is 3 jaar en 7 maanden. De jongste is ruim een jaar.

Drie kinderen heeft ze. Zelf is ze 22. Momenteel probeert ze haar diploma van de middelbare school [matriek] te upgraden. Daarna wil ze de verpleging in. Of dokter worden.

Drie kinderen heeft ze. Alle drie met de keizersnede geboren. Zo kort op elkaar. Het zal dus ook bij deze drie blijven.

Drie kinderen. Van dezelfde vader. Sinds begin dit jaar is hij nadrukkelijk in beeld. Hij belooft damage te betalen - R 10.000 per kind. Hij koopt kleren en speelgoed voor ze. Hij praat zelfs over trouwen.

Drie kinderen. En niet getrouwd. Ja, ze weet dat sex before marriage zonde is. Haar moeder en oma zijn ook lid van de kerk. Zelf heeft ze een wild leven geleid. Ze trok zich nergens wat van aan. Maar nu is het anders. Ze wil voortaan echt voor Christus leven.

Drie kinderen. Toch proberen ze nu in onthouding te leven. Ook de vader is een committed Christian. Ze willen nu echt anders. Voorlopig alleen telefonisch contact. Serieus op een trouwen afsturen.

Makkelijk is dat niet. Moeders wil graag dat dochter haar opleiding afmaakt. Je moet als getrouwde vrouw voor jezelf kunnen zorgen. Toch? O ja, en er moet wel lobola betaald worden - ze is de enige dochter. Dat loopt in de papieren - zelfs na aftrek van de betaalde damage. Op die manier kan het nog wel 7 jaar duren ... Ook christelijke ouders kunnen zo hun kinderen 'dwingen' om in zonde te leven.

Drie kinderen heeft ze. Bijna waren dat er twee geweest. Ze was al in de kliniek voor een abortus. De dokter weigerde omdat ze al 5 maanden zwanger was. Achteraf bleek dat 3 maanden te zijn. "God heeft me voor die moord behoed. Ik ben nu zo blij dat m'n tweede kind is blijven leven!"

Drie kinderen heeft ze. Haar leeftijdgenoten kijken haar meewarig aan. "Dat hoeft tegenwoordig toch niet meer." Die kiezen voor een abortus. Voor de mensen zijn ze clean. Maar de Heer kijkt door alle schone schijn heen.

Aan het eind van m'n bezoek geef ik haar Gods woord mee uit Spreuken 28 vers 13:

Wie zijn fouten verbergt, zal geen voorspoed kennen,

wie ze toegeeft en vermijdt, krijgt vergeving.

11 november is de dag

Ik hoorde het voor het eerst in Aduard, waar ik in 1978 dominee werd: 11 november is de dag dat mijn lichtje branden mag. In Meppel (vanaf 1992) gingen mijn kinderen zelf met een lampion de straat op. De huizen langs. En vooral de winkels - want dat levert meer op.

Vandaag is het Sint Maarten.

Een irritant feest. Weer gaat de bel, weer moet je naar de voordeur om een onverstaanbaar liedje aan te horen en de kinderen van snoep te voorzien. Blijf lachen ...

Maar het heeft een interessante achtergrond. Martinus van Tours, een heilige uit de 4e eeuw. Hij werd beroemd toen hij met z'n zwaard z'n jas in twee stukken sneed en de helft daarvan aan een bedelaar gaf. 11 november 397 is de dag waarop hij begraven werd.

Ik houd van Martinus. Ondanks Wim Kan die zong: "Met dit stapelgek gebaar toonde hij wel zonneklaar dat hij niet van Hollandse familie was!" Ik vind hem een mooi voorbeeld van christelijke naastenliefde.

Ik ben nu al jaren uit de kleine kinderen. Maar van Sint Maarten kom ik niet af.

Vandaag staan ze er weer. Op de hoeken van de straten. De bedelaars. Dat meisje met haar blinde vader. Die grauwe man met z'n kartonnen bord. Die jongen in pyama die bij het stoplicht op de knieën gaat en om een aalmoes smeekt.

Wat moet ik er mee? Ik kom er niet uit.

In m'n omgeving hoor ik verschillende geluiden. Het is een act. Ik geef ze allemaal een biskwietje. Ze kopen er drugs voor. Ik doe het toch maar wel. Bedelen levert meer op dan werken. Ik geef wel een gift aan een kindertehuis. Volg de stem van je hart. Ze werken voor een ander. Enz.

Wat zou Martinus doen?

Wat zou Jezus doen?

Ik kom er niet uit. Ergens volg ik toch Sint Maarten in z'n palliatieve zorg. Voor in m'n auto heb ik kleingeld liggen. Af en toe doe ik daar een greep uit en werp dat genadig in een uitgestoken hand buiten m'n raampje. Maar het voelt niet goed. Is dit nu ...?

Marthinus kwam z'n jas later weer tegen.

In een droom zag hij Christus. Die droeg zijn halve rode jas. "Ik was die bedelaar. En alles wat je gedaan hebt voor één van de onaanzienlijksten van mijn broeders of zusters, dat heb je voor mij gedaan."

Hoe droom ik vannacht?

Vandaag is het Sint-Maarten. 11 november is de dag dat mijn lichtje branden mag. 

Here comes Sam again

Vandaag heb ik met Sam een fase afgesloten. We bespraken z'n laatste twee preken. De één kreeg het predikaat excellent, de andere very good. Dat geeft vertrouwen voor de toekomst.

In juni zakte Sam voor z'n classis-examen. Z'n beide preken waren below standard.

De classis gaf rev. Mogale (foto onder) en mij de opdracht om Sam te begeleiden. Vanaf juni hebben we 15 preken met hem besproken.  De resultaten waren wisselend. Toch zien we verbetering. Het gaat van too shallow en unclear structure steeds meer naar Biblical, balanced en appealing.

Wij hebben er vertrouwen in. De classis van 21 november kan een nieuwe datum vastleggen en Sam aan het werk zetten.

Sam heeft er zelf ook zin in. George Mnisi is tijdelijk als zendeling aan Nellmapius afgestaan. Dus kan hij zich volledig op z'n studie richten. Op z'n examen. En daarna hopelijk voltijds als zendeling aan de slag in Nellmapius.

Coffee at six

Het moet in 1996 geweest zijn. In Nigeria. Samen met Kees Huttenga ben ik onderweg naar Mkar. We gaan voor deputaten buitenland van de Gkv een bezoek brengen aan de NKST, de Tiv-kerk.

De NKST-chauffeur 'John International' heeft haast. Ik vraag hem waarom. Z'n antwoord is hoopgevend: coffee at six! Dat lijkt me wel wat, antwoord ik blij.

Later die avond. In het guest house en zonder koffie. Pas dan besef ik dat hij het over curfew had. Nigerianen hebben hun eigen uitspraak. En mijn Engels is niet echt sterk. Curfew at six!

Sindsdien heb ik heel wat Engels bij geleerd. Dankzij Cyprus en de MERF. Door het contact met kerken in Kenia en Nigeria. En sinds vorig jaar hier in ZA. Ik zoek soms nog naar woorden, maar ik kan me er mee redden.

Ik denk nog wel eens terug aan 1996. Als ik landgenoten tegenkom die beroerd Engels spreken. Bij een visitatie. Op een conferentie. In een scriptie. Dan denk ik nog wel eens aan Maarten Rijkens: I always get my sin.

In Nigeria kwamen we Amerikaanse zendelingen tegen van de CRC. Die zullen ook wel gedacht hebben ... Zo had ik het met die ene mevrouw steeds over: the execútive committee. Vriendelijk hielp ze mij de klemtoon op de goede lettergreep te leggen: exècutive. Dank u, zuster!

Vriendelijkheid is een christelijke deugd. Ook in de visitatie en de conferentie blijven we geduldig naar elkaar toe. Tenenkrommend en hartverwarmend.

Het moet in 1998 geweest zijn. In Kampen. Dr. Timothy Mkena, de secretary general van de NKST, is op bezoek in Nederland. Samen met hem ga ik naar scholen en kerken. Telkens merk ik dat niet alleen mijn Engels zwak is.

Natuurlijk bezoeken we ook de TUK in Kampen. Kees Haak is gastvrij en geestdriftig als altijd. Hij zoekt de NKST op in een handboek van kerken. En stuit daarbij op een intrigerende inschrijving: fell of churches. - Dat verleidt hem tot enkele scherpe vragen. Wáár is de NKST van af gevallen? Is er in hun verleden een kerkscheuring? Welke af-val wordt hier bedoeld?

Het duurt even voordat het misverstand is opgeklaard. Fell off is wat anders dan fell of. De NKST is lid van een fell (fellowship) of churches in Nigeria.

Oecumene kan heel geestig zijn. De Geest spreekt alle talen - wij moeten ze leren.